“Najluđe” i neobične stvari koje su obilježile Evropska prvenstva

0
45

Evropsko prvenstvo u fudbalu je sve bliže, a pored kvalitetnih utakmica očekuje se i da “padne” neki rekord ili da se desi neka neobičnost po kojoj će se pamtiti nastupajući EURO.

Mi vam u nastavku nudimo nekoliko “najluđih” podataka koje su obilježile dosadašnja prvenstva Starog kontinenta.

KOJI JE NAJLUĐI NAČIN NA KOJI SE NEKO KVALIFIKOVAO NA PRVENSTVO?

Vjerovatno svima na pamet pada situacija kada je Danska iskoristila šansu pošto je reprezentacija Jugoslavije izbačena sa Evropskog prvenstva 1992. godine, ali teško da bi se takva situacija mogla nazvati “ludom”, bar u kontekstu o kom govorimo.

Danci su te godine uspjeli i da osvoje Evropsko prvenstvo, ali zanimljivija je situacija sa prvog šampionata iz 1960. godine.

Reprezentacija Španije je u to vrijeme bila pod režimom generala Franka, pa je po njegovoj naredbi reprezentativcima “Crvene furije” zabranjeno da otputuju u Sovjetski Savez i odigraju posljednju kvalifikacionu utakmicu za plasman na EP u Francuskoj. Sovjetski Savez je tako bez borbe ostvario plasman na EP, a potom je pobjedama nad Čehoslovačkom i Jugoslavijom osvojio i trofej.

Ono što je zanimljivo je da je “sudbina” četiri godine kasnije spojila Španiju i SSSR u finalu, ali je Franko ovoga puta dozvolio da “njegovi” fudbaleri igraju.

KOJI JE NAJLUĐI NAČIN NA KOJI JE ODREĐEN POBJEDNIK MEČA?

Finala prvenstava 1996. i 2000. godine nisu riješena ni u regularnom dijelu utakmice, ni ponavljanjem meča, ni u produžecima, a ni penalima. Utakmice u kojima je Njemačka pobijedila Češku 2:1, a Francuska savladala Italiju istim rezultatom odlučene su “zlatnim golom”. Bizarno pravilo koje je važilo na tri Evropska prvenstva, neki će reći i hvala Bogu na tome, pokazalo se nepravedno prema onom poraženom.

Golovima Olivera Birofa i Davida Trezegea – Njemačka i Francuska su postale prvaci Evrope, a nešto izmijenjeno pravilo “srebrnog gola” donijelo je prolazak reprezentaciji Grčke u finale 2004. godine. Gol Trainosa Delasa na, bukvalno, dvije sekunde do kraja prvog produžetka značile su da je to kraj utakmice i da njegova reprezentacija prolazi Češku.

Međutim, nije ovo najbizarniji način. Svakako najluđi je bio onaj koji nije čak ni riješen uz pomoć fudbalske lopte.

Polufinale Evropskog prvenstva u Italiji 1968. godine donijelo je mnogo kontroverzi. Domaćin je u finale prošao pošto je nakon 120 minuta igre bilo 0:0, a umjesto penala pobjednik je određen – bacanjem novčića.

Kapiten Italije Đakinto Faketi je pogodio na koju će stranu pasti novčić koji je bacio njemački sudija Kurt Šenčer, pa je njegova reprezentacija prošla u finale, a kasnije i savladala Jugoslaviju nakon ponavljanja prve utakmice.

KOJA JE NAJLUĐA UTAKMICA ODIGRANA NA EVROPSKIM PRVENSTVIMA?

Sa svega pet učešća na prvenstvima Evrope ostavljen je dubok trag, pa tako u kakvu god analizu da se uđe pojavljuje se ime Jugoslavije. Već na prvom prvenstvu Evrope odigrana je utakmica sa najviše golova. Domaćin Francuska protiv “male” Jugoslavije.

Na “Parku Prinčeva” Milan Galić je doveo Jugoslaviju u vođstvo u 11. minutu, ali je Žan Vensan već minut kasnije poravnao rezultat. Mreže su mirovale do 43. minuta kada je Fransoa Ut povećao na 2:1. Visnijeski je u 53. minutu “ispisao” 3:1, da bi Žanetić odmah smanjio na 3:2. Ut je povećao na 4:2 u 62. minutu, ali su Knez i Jerković postigli tri naredna gola. Za samo četiri minuta (75. do 79. minuta) Jugoslavija je preokrenula rezultat i pobijedila 5:4!

Ako su tada pobijedili, 40 godina kasnije nisu imali baš toliko sreće.

Posle trilera sa Slovenijom (3:3) i pobjede nad Norveškom (1:0) uslijedio je čuveni duel sa Španijom u Brižu. Milošević je donio prednost na isteku pola sata igre, a Alfonso je uspio da izjednači do poluvremena. Govedarica, pa Munitis za novo izjednačenje, a onda gol Slobodana Komljenovića za 3:2, sa igračem manje. Prvo mjesto u grupi prokockano je u nadoknadi pošto su Mendijeta i Alfonso preokrenuli rezultat.

KOJA SU TO NAJVEĆA IZNENAĐENJA DO SADA?

Trebalo bi krenuti od početka.

Na drugom prvenstvu Evrope (1964. godine u Španiji) umalo se plasirao mali Luksemburg. Luksemburg je bio jedna od tri zemlje koje su preskočile preliminarnu rundu, da bi u prvoj izbacili Holandiju, uprkos tome što su obje utakmice igrali u gostima. Četvrtfinale je za protivnika donijelo Dansku, a posle 3:3 u Luksemburgu, u Danskoj su uspjeli da izbore i 2:2 golom Šmita u 84. minutu.

Treća utakmica je odigrana na neutralnom terenu, a Danci su bili bolji za jedan gol…

Danska je 1964. zaustavljena u polufinalu, ali je 1992. godina došla i do trona. Nakon što su mjesto na prvenstvu dobili zbog izbacivanja Jugoslavije, oni su se pobjedom nad Francuskom u posljednjem kolu “provukli” do eliminacione faze.

Izbacili su sjajnu generaciju Holandije nakon penala (Van Basten promašio), da bi u finalu nadigrali Njemačku golovima Jensena i Vilforta.

Ali, vjerovatno će se svi složiti da je veće iznenađenje od Danske, koja je tad imala nekoliko veoma zvučnih imena, ipak bila Grčka 2004. godine, pa se čak i u svim sportskim analizama ta generacija koju je predvodio selektor Oto Rehagel smatra najvećim “underdogom” koji je na kraju osvojio trofej.

Čvrsta i defanzivna postavka zadala je mnogo problema domaćinu Portugalu, Španiji i Rusiji, pa su “Heleni” kao drugoplasirani prošli dalje. Minimalnim rezultatom izbacili su prvo Francusku, “srebrnim golom” su srušili Češku, da bi u finalu ponovo savladali Portugal golom Haristeasa.

KAKO SE FORMAT TAKMIČENJA MIJENJAO KROZ VRIJEME?

Najjednostavnije objašnjeno: 4, 8, 16, 24.

Evropska prvenstva do 1968. godine imala su krajnje neuobičajen format po kojem su kvalifikacije u stvari bile eliminaciona faza. Da biste se kvalifikovali za prva dva EP bilo je potrebno da u “nokaut” utakmicama budete bolji od vašeg protivnika. Žrijebom bi se određivali parovi, a pobjednici četvrtfinalnih duela bi se kvalifikovali za završni turnir koji je trajao svega nekoliko dana.

Onoliko koliko je inače potrebno da bi se odigrale četiri utakmice…

Takva završnica održala se do 1976. godine, ali su kvalifikacije bile nešto drugačije. I možda su čak bile i teže od prethodnih. 32 reprezentacije bile su podijeljene u osam grupa, a samo pobjednici su se plasirali u plej-of. Pobjednici tih plej-of mečeva odlazili bi na prvenstva Evrope.

Revolucija sa dvostruko više timova viđena je 1980. godine u Italiji. Sedam pobjednika grupa i domaćin bili su podijeljeni u dvije grupe, da bi po dvije najbolje reprezentacije iz svake grupe igrale mečeve za finale.

Cijepanje država u Evropi je prouzrokovalo to da sa 33 članice UEFA – broj skoči na 48, pa je promijenjen čitav sistem kvalifikacija i broj učesnika završnice EP. Umjesto dosadašnjih 8, ponovo je dupliran na 16. Svoje “mjesto pod suncem” nalazile su prvoplasirane i najbolje drugoplasirane ekipe, da bi reprezentacije bile razvrstane u četiri grupe.

Dvadeset godina kasnije, ponovo je novi sistem na snazi. 24 učesnika!

53 evropske reprezentacije su učestvovale u kvalifikacijama, a po dvije najbolje iz svake grupe i ukupno gledano najbolja trećeplasirana odlaze direktno na prvenstvo, dok ostale trećeplasirane igraju baraž za još četiri mjesta u Francuskoj.

I završni turnir je vrlo čudnog formata. 24 reprezentacije su raspoređene u šest grupa od po četiri, dvije najbolje ekipe prolaze dalje, a četiri od šest najboljih tećeplasiranih ide u nokaut fazu. Ne može se reći da je “najsrećnije uređena” druga faza pošto će u njoj neki pobjednici grupa igrati sa trećeplasiranima, a neki sa drugoplasiranima.

Zanimljivo, povlašćen je i pobjednik grupe u kojoj je domaćin.

KO JE NAJVIŠE PUTA UČESTVOVAO NA EVROPSKIM PRVENSTVIMA?

Ako ste pomislili da je to Njemačka – u pravu ste.

“Panceri” su apsolutni šampioni kvalifikacija za Evropska prvenstva. U prva dva “izdanja” nisu uopšte učestvovali  u kvalifikacijama, da bi ih u njihovom debiju 1968. godine “izbacila” baš Jugoslavija, ili bolje rečeno remi sa reprezentacijom Albanije u posljednjem kolu. Od 1972. godine reprezentacija Njemačke je redovni učesnik Evropskih prvenstava, a u tri navrata uspijevala je i da osvoji pehar.

Oni imaju najduži uzastopni niz učešća na završnicama prvenstva Evrope (13), a na jednom manje od njih učestvovala je Rusija, kojoj se računaju i rezultati Sovjetskog Saveza. Reprezentacija Španije, koja kao i Njemačka ima tri šampionska trofeja, do sada je bila učesnik 11 prvenstava Evrope.

Da tri puta nisu “kiksnuli” u finalima Njemci bi bili i apsolutni rekorderi po broju titula na EP, ali su ih 1976. godine zaustavili Česi, 1992. godine su to učinili Danci, da bi prije osam godina “krunu” ukrala i Španija.

KOJA JE NAJVEĆA I NAJMANJA POSJETA?

Prema zvaničnim podacima koje nudi UEFA najveća posjeta na jednom meču na Evropskim prvenstvima bila je u junu 1964. godine. Publika u Madridu je pohrlila na stadion da vidi reprezentaciju koja je propustila prvi EURO.

Finalna utakmica održavala se na stadionu Real Madrida – “Santjago Bernabeu”, a u pobjedi reprezentacije Španije, i pobjedničkom golu koji je u 84. minutu utakmice protiv Sovjetskog Saveza postigao Marselino (2:1), prisustvovalo je čak 79.115 gledalaca. Blizu obaranja tog rekorda koji je već dugo na snazi bili su navijači Engleske i Škotske.

Prije dvadeset četiri godine na Vembliju okupilo se njih 76.864 kako bi gledali veliku pobjedu “Gordog Albiona”.

Ako se za utakmicu Španije i Sovjetskog Saveza može reći da je privukla nevjerovatnu pažnju, onda se potpuno suprotno može reći za meč Mađarske i Danske, sa istog prvenstva. Dan pred finale u Madridu, u Barseloni su pomenute reprezentacije igrale meč za treće mjesto, a pobjedi Mađara u produžecima (3:1) prisustvovalo je 3.869 gledalaca. Pokušajte samo da zamislite koliki dio stadiona “Kamp Nou” zauzima manje od četiri hiljade navijača.